طبق گزارش گذشته سازمان بهداشت جهانی، در هر ۴۰ ثانیه یک نفر در جهان دست به خودکشی می زنه. اما سهم ایران از آمار جهانی خودکشی چقدره؟ به گفته دکتر رضا محبوبی، معاون مرکز امور اجتماعی وزارت کشور، ایران در رتبه بندی جهانی خودکشی در جایگاه ۱۰۶ قرار داره. با اینکه تازه ترین آمار منتشر شده از کاهش میزان خودکشی در پارسال خبر می ده، کشور بازم با بحران خودکشی روبرو شدن. عوامل زیادی مثل افسردگی و وضعیت اقتصادی سهم زیادی در بروز خودکشی دارن، با این حال گفته می شه خودکشی مثل آسیبای اجتماعی قابل پیشگیریه. اما سوال اینه که چه جوری از خودکشی افراد با استعدادِ خودکشی پیشگیری کنیم؟ با ما همراه باشین تا با راهکارهای پیشگیری از خودکشی و علائم هشداردهنده ی خودکشی بیشتر آشنا شید.

۱. فردی رو که با استعداد خودکشیه، جدی بگیرین

بیشتر مردم فکر می کنن کسی که در مورد خودکشی حرف می زنه، خودکشی نمی کنه. تحقیقات نشون داده ۷۵ درصد افرادی که انجام دهنده خودکشیِ باعث فوت می شن، در چند هفته یا چند ماه پایانی عمرشون طوری رفتار می کنن که به بقیه بفهمانند خیلی ناامید هستن. پس، هر فردی که احساسات خودکشی گرایانه از خود بروز می ده، نیازمند توجه فوریه.

معمولا گفته می شه کسی که سعی می کنه خودشو بکشه، حتما عقلش رو باختهه. شاید بشه گفت فقط ۱۰ درصد افراد با استعداد خودکشی ، روانپریش یا خیالی هستن و درک صحیحی از واقعیت ندارن، اما بیشتر این افراد به افسردگی که یک مریضی روانی شناخته شده، گرفتار هستن. خیلی از این افراد افسرده علیرغم تمایلات خودکشی گرایانه می تونن امور روزانه خود رو به شکل قابل قبولی مدیریت کنن. پس نمیشه گفت فردی که دارای علائم جنون نیس، در خطر خطر خودکشی قرار نداره.

بیشتر مردم وقتی باخبر می شن که یکی از آشنایان شون به دلیل خودکشی فوت کرده، ادعا می کنن مشکلی که فلانی به خاطرش دست به خودکشی زد، ارزش خودکشی نداشت. شاید فکر کنین که مثلا ورشکست شدن ازرش خودکشی نداره، اما واقعیت اینه که نمی تونین از دوست ورشکسته ی تون هم توقع داشته باشی که اینطور فکر کنه. این وخامت مشکلات نیس که مهمه، بلکه باید دید مشکلی که فرد گرفتارش شده با چه شدتی اذیتش می کنه.

۲. آشنایی که رفتار خودکشی گرایانه نشونه خواسته کمکه

خیلیا فکر می کنن کسی که قصد کرده خودشو بکشه، هیچ چیزی جلودارش نیس. اما همین که شخص، زندهه و نفس می کشه، ثابت می کنه که بخشی از وجودش خواستار ادامه زندگیه. فردی که به خودکشی فکر میکنه، آدم سردرگمیه که بخشی از وجودش خواستار ادامه زندگی و بخش دیگری از وجودش خواستار مرگ و پایان دادن به مشکلاته. فردی که از تمایلات خودکشی گرایانه اش صحبت می کنه، از طرف اون بخشی از وجودش وارد صحبت شده که خواستار ادامه زندگیه. وقتی اینجور فردی به سراغ تون میاد، شاید فکر کرده که بیشتر از بقیه نگرانش هستین و خوب میدونید چه جوری کمکش کنین تا با شکستا کنار بیاد. یادتون باشه که اینجور فردی فکر میکنه محرم اسرارش هستین. مهم نیس که محتوای کلام و رفتار این آدم چقدر منفی و نا امیدکنندهه، همین که اینجور فردی به سراغ تون اومده حرکت امیدبخشیه و نشون می ده که نسبت به شخص شما نظر مثبت داره.

۳. قبل اینکه دیر شه، کمک کنین و کمک بگیرین

جلوگیری از خودکشی اقدامی نیس که در آخرین لحظه انجام پذیر باشه. همیشه گفته شده که افسردگی باید در سریع ترین زمانِ ممکن درمان شه. بدیش اینه، افرادی که افکار خودکشی گرایانه دارن، فکر می کنن با کمک گرفتن از بقیه، رنج شون بیشتر می شه. اینجور افرادی از بقیه خواسته کمک نمی کنن تا نکنه کسی بی شعور، احمق، خطاکار یا حیله باز خطاب شون کنه. مثل این افراد می ترسن که وضعیت شون به دلیل افسردگی و تمایلات خودکشی گرایانه به سوء سابقه تبدیل شده و مجبور به ارائه تعهدات اجباری شن. این افراد می ترسن که با کمک گرفتن از بقیه و رو شدن وضعیت شون، دوری یا توبیخ شن و مثلا از مدرسه یا محل کار، عذرشان رو بخوان. هر کاری از دست تون برمیاد انجام بدین تا مرهم دردشون شید، نه اینکه نمک به زخم شون بپاشید. سعی کنین هرچه سریع تر، اون بخشی از وجودشون رو که خواستار ادامه زندگیه، تحریک کنین تا از خطر خودکشی دور شن.

البته، بعضی وقتا لازمه واسه کمک به فرد با استعداد خودکشی، با بقیه هم مشورت کنین. اما شاید فردی که افکار خودکشی گرایانه اش رو پیشتون معلوم کرده، خواسته کنه که محرم اسرارش باشین و صحبت هاش رو به کسی انتقال ندین. این دقیقا همون بخشی از وجود این فرده که نمی خواد بیشتر رنج بکشه و خواستار ادامه زندگیه. به همین بخش از وجود طرف مقابل تون واکنش نشون بدین و حتما شرایطش رو با شخصی عاقل و دلسوز در بین بذارین تا راهنمایی تون کنه. یادتون باشه که می تونین از بقیه کمک بگیرین و در عین حال، به حریم خصوصی طرف مقابل تون احترام بذارین. سعی نکنین که خودتون به تنهایی قضیه رو حل کنین، بلکه هم واسه خودتون و هم واسه طرف مقابل تون کمک بگیرین. تقسیم دلواپسیا و وظایف در پیشگیری از خودکشی موجب می شه که راحت تر بتونین از بروز خودکشی پیشگیری کنین و سعی تون تأثیرگذارتر باشه.

۴. شنونده ی خوبی باشین

از هر فرصتی استفاده کنین تا فردی که حس و حال خودکشی داره، بتونه با کمک شما کمی از بار مشکلاتش رو زمین بزاره و احساساتش رو تخلیه کنه. احتیاجی نیس زیاد صحبت کنین و بدونین که هیچ جمله یا کلمه معجزه گری نیس که حال طرف مقابل تون رو یکباره خوب کنه. اگه از صمیم دل نگران باشین، از لحن صدا و طرز رفتارتون معلوم میشه. سعی کنین در غم طرف مقابل شریک شید و نشون بدین از اینکه به سراغ تون اومده دلگیر نیستین. به جای اینکه جر و بحث یا نصیحت کنین، صبور باشین، همدردی کنین و طرف مقابل تون رو پس نزنید.

۵. از طرف مقابل تون بپرسید به خودکشی فکر میکنه؟

بیشتر مردم فکر می کنن صحبت کردن در مورد خودکشی موجب می شه که طرف مقابل به صرافت خودکشی بیفته. اما همین که خودکشی از تیترهای دائمی اخبار حوادثه، نشون می ده که خیلیا بدون اینکه کسی در سرشون انداخته باشه، در فکر خودکشی هستن. پس اگه از طرف مقابل تون در این مورد سوال کنین، در حقش خوبی کردین، چون که با این کار می فهمه که نگرانش هستین، وضعیتش رو جدی گرفتین و قصد دارین خودتون رو در سختی هاش شریک کنین. با این طرز رفتار به طرف مقابل تون فرصت دادین که احساسات سرکوب شده و دردمندش رو بیرون بریزه. این راه حل کمک تون می کنه تا بفهمین فردی که در فکر خودکشیه، تا کجا جلو رفته و چقدر با خودکشی فاصله داره.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دلیل ریزش مو سکه ای (آلوپسی آره آتا)، راه تشخیص و علاج اون 

۶. فردی رو که با استعداد خودکشیه، تنها آزاد نکنین

اگه در محل زندگی فرد با استعداد خودکشی، وسیله یا موادی هست که حدس میزنین به درد خودکشی می خورن، همه رو از دسترس خارج کرده و محیط رو پاکسازی کنین.

۷. کمک تون رو قطع نکنین

تا هر زمان که لازمه از مداومت و صبوری دریغ نکنین. هر گزینه ای رو که به نظرتون در بهبود حال طرف مقابل مؤثره، امتحان کنین و پیگیر باشین. سعی کنین در هر برخورد نشون بدین که نگرانش هستین و می خواید رابطه تون رو بازم حفظ کنین.

علائم خطر

شرایط زیر موجب افزایش خطر خودکشی می شن:

  • فوت یا مریضی ناعلاج بستگان یا دوستان
  • طلاق، جدایی، رابطه ناتموم، نا آرومیای خانوادگی
  • مریضی (واقعی یا خیالی)
  • از دست دادن شغل، سرپناه، ثروت، مقام، عزت نفس، امنیت فردی
  • اعتیاد به الکل یا مواد مخدر
  • افسردگی: این مریضی در سنای جوونی ممکنه زیر نقاب بیش فعالی یا برون ریزی (استفاده از کُنِشای فیزیکی در روبرو شدن با مشکلات) مخفی بمونه. در مقابل، افسردگی در سنای میانسالی ممکنه به اشتباه به اثر طبیعی افزایش سن نسبت داده شه. افسردگیایی که بی دلیل و به سرعت از بین می رن، جای نگرانی دارن. آشنایی که بهبود افسردگی در مراحل ساده، پرخطرترین دوره دانسته می شه. ، تحقیقای گذشته نشون دهنده رابطه مشکل اضطرابی با افزایش خطر خودکشیه.

تغییرات احساسی و رفتاری مربوط به خودکشی عبارتند از:

  • مشکلات طاقت فرسا: مقصود مشکلاتیه که امکان داره از آستانه ی تحمل فرد عبور کنن. احساسات خودکشی گرایانه بیشتر نتیجه حضور مشکلات طولانی یه مدت هستن که اتفاقا در اثر شتاب وقایع گذشته خیلی بد تر شدن. سبز شدن مشکلات جدید یا از دست رفتن امکانات مقابله با مشکلات مثل عوامل سرعت دادن کننده ای هستن که موجب افزایش وخامت وضع موجود می شن.
  • ناامیدی: یعنی همون احساسی که به فرد می قبولاند مشکلاتش تموم شدنی نیستن و بدتر می شن، طوری که انگار این شرایط هیچ وقت قرار نیس بهتر شه.
  • ناتوانی: زمانی که فرد احساس می کنه همه امکاناتش رو واسه مرتفع کردن مشکلات از دست داده.
  • احساس بی ارزشی، سرافکندگی، گناه، نفرت از خود، بی توجهی بقیه
  • ترس از نبود کنترل و آسیب رساندن به خود یا بقیه
  • تبدیل شدن به شخصیتی غمگین، گوشه گیر، خسته، بی خیال نسبت به موضوع، مضطرب، تحریک پذیر و با استعداد طغیانای عصبی
  • شخصیت

  • کاهش کارکرد در مدرسه، محل کار یا بقیه فعالیتا. عکس این قضیه هم صادقه، مثلا شاید فرد به شکل داوطلبانه خواسته اضافه کاری کنه و مسئولیتای جدید به عهده بگیره، چون که احتیاج داره وقتش رو پر کنه.
  • تنهایی اجتماعی یا همراه شدن با گروه هایی که استانداردهای اخلاقی متفاوتی با خونواده فرد دارن
  • خونواده

  • کاهش تمایلات جنسی یا کم رنگ شدن دوستان و فعالیتایی که قبلا واسه فرد لذت بخش بودن
  • بی توجهی به رفاه فردی و تخریب ظاهر فیزیکی
  • تغییر جهت در عادتای مربوط به خواب یا تغذیه
  • گرسنگی دادن به خود، مدیریت ناصحیح رژیم غذایی، سرپیچی از دستورالعملای پزشکی (به ویژه در سالخوردگان)
  • اوقات بحرانی: تعطیلات، سالگردها، اولین هفته پس از مرخص شدن از بیمارستان، قبل و بعد از تشخیص دچار شدن به یک مریضی سخت، قبل و در طول فرایند رسیدگی به تخلفات

رفتارهای زیر نشون میدن که فرد با استعداد خودکشیه:

  • سابقه اقدام به خودکشی، حتی اقدامات جسته گریخته
  • بیان روشن افکار یا احساسات خودکشی گرایانه
  • طراحی نقشه خودکشی، تهیه ی وسیله لازم، تمرین رفتار خودکشی، مشخص کردن زمان خودکشی
  • آسیب به خود، مثلا کوبیدن سر یا ایجاد بریدگیا و سوختگیای عمدی
  • رفتارهای نادرست: جدا از اینکه خودکشی، بقیه دلایلی که طبق تحقیقات موجب مرگ جوون ترها در شهری مثل نیویورک می شن عبارتند از آدمکشی، تصادف، مصرف بیشتر از حد مواد مخدر و ایدز. تصادف کودکان یا سالخوردگان به دلایل توجیه ناپذیر هم مثل رفتارهای نادرست ی خطر آمیز دانسته می شه.
  • تنظیم وصیت نامه یا بخشش داراییای مورد علاقه
  • خداحافظی بی مورد
  • رفتار کلامی مبهم یا غیرمستقیم: مثلا «دارم می رم به یه سفر خیلی طولانی.»، «دیگه لازم نیس نگرانم باشی.»، «می خوام برم بخوابم و دیگه هیچ وقت چشم باز نکنم.»، «خیلی افسرده ام.»، «دیگه نمی تونم ادامه بدم.»، «فکر می کنی خدا آدم رو به خاطر خودکشی مجازات می کنه؟»، «یه صداهایی بهم می گن که کارای بد کنم.» کنجکاوی در مورد اُتانازی (مرگ آسون)، شوخیای بی مورد و علاقه مندی به داستانا یا مقالاتی که محتوای بیمارگونه دارن هم به عنوان رفتارهای مستقیم هشداردهنده ی خودکشی شناخته می شن.

از بحران تا بهبود

بیشتر مردم در قسمتی از زندگی شون ممکنه دچار افکار خودکشی گرایانه شن، این در حالیه که فقط کمتر از ۲ درصد مرگ و میرها به دلیل خودکشی اتفاق میفته. توجه داشته باشین افرادی که دست به خودکشی میزنن، حتما دارای همه علائم فوق نیستن، بلکه خیلی از این افراد فقط تعداد کمی از علائم نام برده رو بروز میدن. با این حال، می تونیم به کمک راهکارهایی که شمردیم، کاری کنیم که اینجور افرادی از فکر خودکشی بیخیال شن. تقریبا همه افراد با استعداد خودکشی از وضعیتی رنج می برن که با گذشت زمان یا به کمک دور و بریا و اقدامات درمانی درمون پیدا می کنه. مطمئن باشین که می تونین با اقدامات آگاهانه از خودکشی فردی که مرگ رو به زندگی ترجیح می ده، پیشگیری کنین.

منبع : metanoia.org

در هر گفتگو ای جواب بله بگیرین، گفتگو بر سر حقوق بیشتر، معاملات بزرگ و حتی یک کار روزمره


دسته‌ها: آموزشی