واسه تون پیش اومده که با نگاه کردن به فردی در حال خمیازه کشیدن، شمام خمیازه بکشین؟ میگن خمیازه کشیدن مسریه؛ شما چه فکر می کنین؟ خمیازه سود و فایده ای داره؟ دلیل اون چیه؟ در فاصله دم و بازدم به طور عادی، توقف کوتاهی در چرخه تنفس به وجود میاد که به شکل خمیازه نمود پیدا می کنه. این توقف فقط در زمان خمیازه کشیدن رخ می ده. خمیازه یه جور تنفس عمیق غیرارادیه که با گشودن و باز کردن دهن همراهه و هنگام بستن دهن بازدمی کوتاه و آروم از دهن خارج می شه. میگن خمیازه کشیدن حالتی مسری داره و حتی با تماشای تصویر کسی که درحال انجام این عمله، احساس و میل به این کار در ما بیدار می شه. با ما همراه باشین تا با دلیل، شکلای مختلف، فواید و اثرات اجتماعی خمیازه کشیدن آشنا شید.

 

دلیل خمیازه کشیدن چیه؟

ساده انگاریه که بگیم دلیل خمیازه فقط خستگی و سر رفتن حوصلهه. در قرن چهارم بقراط دلیل این عمل رو روشی واسه خروج هوای بد یا همون دی اکسیدکربن از بدن و بهبود رسیدن جریان اکسیژن به مغز می دونست و اونو به عنوان تشخیص تب هم تعریف می کرد. از اون زمان تا الان علم تغییرات و پیشرفتای زیادی کرده، اما بازم کلید حل بعضی نا شناخته ها و موضوعات پیدا نشده. دلایل احتمالی این موضوع می تونه ریشه در موارد زیر داشته باشه:

  • خواب آلودگی: وقتی خسته هستیم، معمولا زیاد خمیازه می کشیم. بعضی فکر می کنن دلیل این خمیازها ایجاد محرکی واسه خوابیدنه. هر چند واسه این باور دلایل علمی خاصی وجود نداره، اما در بیشتر مواقع هنگام خستگی و خواب آلودگی خمیازها دست از سرتون برنمی دارن.
  • بی حوصلگی: وقتی حوصله مون سر میره و فضایی خسته کننده رو تجربه می کنیم، شروع به خمیازه کشیدن می کنیم.
  • مشاهده ی خمیازه کشیدن شخص دیگر: یکی دیگر از دلیلای خمیازه کشیدن مشاهده ی شخص دیگریه که خمیازه می کشه. حال دلیل اینکه شخصِ دیگر به چه دلیل خمیازه می کشه، بازم مبهم و مبهمه!
  • دلایل شیمیایی: آندروژن هم مثل تستسترون، اکسی توسین (یکی از شکلای مختلف هورمون شادی) و بعضی از داروها مثل پروزاک یا همون فلوکستین و بقیه داروهای ضد افسردگی می تونن موجب افزایش بسامد خمیازه کشیدن شن.

نظریهایی هم مبنی بر چرایی خمیازه کشیدن مطرح شده که دلایل علمی دقیقی اونا رو حمایت و تأیید نمی کنن. در هر حال صحبت از اونا خالی از لطف نمیشه:

ساختار حفاظت از گوش

یکی از دلایل خمیازه، تنظیم و ایجاد تعادل بین فشار هوای درون و بیرون گوشه و این کار ازطریق باز شدن شیپور استاش درون گوش انجام می شه. به نظر نمی رسه که این روش خیلی کامل و دقیق باشه. البته ایجاد تعادل فشار هوا بین گوش داخلی و هوای بیرون از اون به روشای دیگری مثل جویدن آدامس یا نوشیدن بهتر انجام می شه.

تنظیم دمای مغز

بعضی از مشاهدات نشون می ده که قرار دادن کیسه یخ یا آب گرم روی پیشانی می تونه بر احتمال خمیازه کشیدن اثر بزاره. کیسه یخ با افزایش انگیختگی و تحریک مغز مانع از افزایش تعداد خمیازها می شه و آب گرم دقیقا عکس اون عمل می کنه. ساعت بیولوژیکی بدن هم در خمیازه کشیدن نقش داره.

واکنش به کاهش اکسیژن

باور دیگری هم درباره خمیازه کشیدن هست. طبق این باور، وقتی میزان اکسیژن بدن کم می شه و کربن دی اکسید زیاد می شه، به خمیازه کشیدن نیاز پیدا می کنیم. البته هیچ اثبات علمی واسه این موضوع وجود ندراد. نکته مهم درباره خمیازه کشیدن اینه که غیرارادی صورت میگیره و یه جور واکنش ناخودآگاهه که به طور خودخواسته قادر به انجام اون نیستیم؛ درست مثل پریدن پا زمانی که واسه بررسی رفلاکس عصبی، به ناحیه زانو، ضربه وارد می شه. پرش پا اصلا و ابدا تحت کنترل ما نیس و یه جور واکنش سریع به حساب میاد اما واکنشا و اصطلاحا رفلاکسایی که به مدت زمان بیشتری واسه بروز نیاز دارن، سخت تر بازتولید و تکرار می شن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علائم وجود کیست سینه یا سینه فیبروکیستیک و روش علاج اون 

خمیازها شکلای مختلف مختلفی دارن؟

شاید تا الان دقت نکرده باشین که این واکنش غیرارادی در بدن ما شکلای مختلف متفاوتی داره. مثلا:

  • از راه بینی: بعضی وقتا در مرحله بیرون دادن نفس بین خمیازه لب هامون رو می بندیم و درواقع ازطریق بینی خمیازه می کشیم.
  • با چشم باز: وقتی خمیازه می کشیم، معمولا چشم مون رو تنگ می کنیم یا خودبه خود بسته می شن. حال اگه سعی کنیم چشم مون رو باز نگه داریم، خمیازه رو متوقف می کنیم. بسته شدن و تنگ کردن چشم گویی محرکی واسه خمیازه کشیدنه.
  • فشار دادن دندانا: بعضی وقتا هم وقتی خمیازه می کشیم، هنگام دَم، دندانا روی هم قرار می گیرن و فشرده می شن. این فشار باعث می شه تا خمیازه ای به درستی انجام نشه.

امتیازات خمیازه کشیدن چیه؟

به نظر می رسه فایدهایی هم در خمیازه کشیدن هست. مثلا همونجوریکه قبلا گفته شد:

  • ازطریق خمیازه امکان ایجاد تعادل بین فشار درون و بیرون گوش به وجود میاد؛
  • به کمک این واکنش می تونیم، خیلی از حرفا رو به شکلی غیرمستقیم بزنیم. مثلا وقتی کسی بی معطلی حرف می زنه و حوصله مون رو سر می بره، با بیان این واکنش ناخودآگاه بهش نشون میدیم که دیگر حوصله شنیدن حرف هاش رو نداریم. البته در مواردی هم شاید این واکنش به ضررمون تموم شه.
  • از طرف دیگه خمیازه هنگام خواب آلودگی محرکی واسه هوشیاریه. این هوشیاری هم نتیجه تحریک گیرنده های شریانا و شاهرگای موجود در ناحیه گردنه.
  • بعضی نظریها میگن که خمیازه کشیدن باعث می شه شش ها کارکرد بهتری داشته باشن.
  • خمیازه باعث تجدید ماده فعال سطحی در شش ها می شه و تنفس بهتر صورت میگیره.
  • موادی که در لوزها مونده ان هم با این عمل خارج می شن.

خمیازه مسریه؟

خمیازه حالت مسری داره. شاید واسه تون پیش اومده باشه که با مشاهده فردی که خمیازه می کشه، شمام خمیازه بکشین. محرکای اصلی در خمیازه به این شکل هستن:

  • مشاهده ی کسی که خمیازه می کشه؛
  • مشاهده ی تصویر کسی که خمیازه می کشه؛
  • شنیدن صدای خمیازه کشیدن شخص دیگر.

تجربه نشون می ده که این واکنش غیرارادی بدن در بین گروه هایی با هم بستگی اجتماعی بیشتر، حالت مسری تری داره. مثلا اگه در محل کار، همکارتان خمیازه بکشه، به احتمال زیاد شمام این کار رو تکرار می کنین. نکته جالب اینه که کودکان زیر ۵ سال به دلیل نداشتن تجربه روابط اجتماعی، دچار خمیازه مسری نمی شن.

اثرات اجتماعی خمیازه کشیدن چیه؟

بعضی محققان فکر می کنن که خمیازه کشیدن یه جور کارکرد تأکیدی بر اساس درک و کنترل احساساته. این موضوع با بررسی افرادی با میل کمتر واسه خمیازه کشیدن پیگیری شد؛ مثلا افرادی که دچار اسکیزوفرنی یا اوتیسم بودن، در زمان درمون حال شون، بیشتر خمیازه می کشیدن.

نظریه دیگر میگه که خمیازه یه جور حالت ذهنی رو به شکل ارتباطات غیرکلامی نشون می ده. خمیازه کشیدن نشون دهنده سر رفتن حوصله و خواب آلودگیه و در محیطای اجتماعی غیرمحترمانه به حساب میاد. علاوه براینها می تونه نشون از گرسنگی و استرس کم هم باشه. دفعه ی بعدی که خمیازه کشیدید، سعی کنین به عوامل نام برده بیشتر دقت کنین و ببینین دلیل خمیازه شما چیه؟



دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید