ایست قلبی، متوقف شدنِ یهویی و غیرمنتظره ی کارکرد قلب، تنفس و هوشیاریه. ایست قلبی معمولا نتیجه مشکل الکتریکی در قلبه که عمل پمپاژِ اونو پریشون و رسیدن جریان خون رو به بقیه انداما متوقف می کنه. ایست قلبی، اورژانسیه. اگه خیلی سریع مورد درمون قرار نگیرد، باعث مرگ یهویی می شه. اما با مراقبتای پزشکیِ سریع و مناسب، ممکنه فردی که دچار این آسیب شده، زنده بمونه. انجام زنده کردن قلبی ریوی (CPR)، درمون با دستگاه شوک یا حتی تنها فشار روی سینه، می تونن شانس زنده ماندن رو تا رسیدنِ اورژانس، افزایش بدن. این نوشته رو بخونین تا با دلیل ایست قلبی و نشونه های اون آشنا شید.

 

ایست قلبی با حمله قلبی فرق داره. حمله قلبی زمانی رخ می ده که جریان خون در بخشی از قلب بسته می شه. در هر صورت حمله قلبی ممکنه بعضی وقتا باعث مشکل الکتریکی شه که باعث ایست قلبی میشه.

علائم ایست قلبی

نشونه های ایست قلبی یهویی و شدید هستن و عبارتند از:

  • غش کردنِ یهویی؛
  • نداشتن نبض؛
  • قطع تنفس؛
  • از دست رفتن هوشیاری.

بعضی وقتا علائم و نشونه های دیگری هم پیش از ایست قلبی دیده می شن. مثلا، خستگی، از هوش رفتن، سرگیجه، درد قفسه ی سینه، تنگیِ نفس، ضعف، تپش قلب یا استفراغ جزءِ اون دسته از علائمی هستن که پیش از ایست قلبی به وجود بین. اما ایست قلبی بیشتر بدون هیچ گونه اخطار قبلی اتفاق میفته.

در برخورد با ایست قلبی چیکار باید کرد

اگه دچار درد یا احساس ناراحتیِ بعضی وقتا و بی بعضی وقتا در ناحیه قفسه ی سینه هستین، تپش قلب یا ضربان قلبِ بی نظم یا سریع دارین، خس خس سینه یا تنگی نفسی دارین که نمی تونین به درستی اونو توضیح بدین، همیشه از حال می روید یا احساس سبکیِ سر یا سرگیجه می کنین، خیلی سریع به دکتر مراجعه کنین. اگه این نشونه ها ادامه دارن، با اورژانس تماس بگیرین.

وقتی قلب از حرکت وای میسته، کمبود اکسیژنِ خون، تنها در چند دقیقه می تونه باعث آسیب مغزی شه. مرگ یا آسیب پایدار مغزی ممکنه بین چار تا شش دقیقه اتفاق بیفته. این مسئله زمانی اهمیت زیادی پیدا می کنه که شما در حال کمک به شخص بی هوشی هستین که نفس نمی کشه. در این مواقع، باید به سرعت این اقدامات رو انجام بدین:

با اورژانس تماس بگیرین

اگه با کسی روبه رو شدید که یهو افتاده یا واکنشی نشون نمی ده، خیلی سریع با شماره ۱۱۵ تماس بگیرین. اگه اون شخص، کودکه و شمام دست تنها هستین، سی پی آر انجام بدین یا فقط روی سینه اش فشار بیارین. این کار رو به مدت دو دقیقه انجام بدین و اگه پاسخی نگرفتید، می تونین از الکتروشوک استفاده کنین.

سی پی آر بکنین

خیلی سریع تنفسِ شخص بیهوش رو بررسی کنین. اگه به طور طبیعی نفس نمی کشه، سی پی آر انجام بدین. فشارهای سخت و سریعی روی سینه ی اون وارد کنین. این فشارها باید ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه باشن. اگه آموزش سی پی آر دیده اید، راه تنفس اونو بررسی کنین و پس از هر ۳۰ فشاری که وارد میارید، تنفس دهن به دهن بدین.

از دستگاه الکتروشوک استفاده کنین

اگه آموزش استفاده از دستگاه شوک قابل حمل یا دفیبریلاتور رو ندیده اید، شاید اپراتور اورژانس می تونه واسه استفاده از اون راهنمایی تون کنه. در اینجور زمانی یک شوک بدین و بعد خیلی سریع شروع به سی پی آر کنین، یا به مدت دو دقیقه، روی قفسه ی سینه فشار بیارین.

دفیبریلاتور قابل حملِ خودکار (AED) معمولا در جایای عمومی مثل فرودگاها، سینماها و مجتمعای خرید قابل دسترس هستن. در جدا از اینکه می تونین واسه منزل تون هم از این دستگاه ها تهیه کنین. این دستگاه ها دفترچه راهنما هم دارن که می تونین بخونین. اونا طوری برنامه ریزی شدن که تنها در صورت نیاز اجازه شوک میدن.

برنامه-ریزی

دلیل ایست قلبی چیه؟

اولین دلیل ایست قلبی، معمولا مشکل در ریتم قلب (آریتمی) است که اونم نتیجه مشکلِ سیستم الکتریکی قلبه.

برخلاف بقیه عضلات بدن که واسه دریافت محرکای الکتریکیِ مورد نیازشون به اتصالات عصبی متکی هستن، قلب ما محرک الکتریکی خودشو داره، گروه ویژه ای از سلولا به نام گره سینوسی که در محفظه ی طرف راست بالای قلب (دهلیز راست) قرار دارن. گره سینوسی تکانهایی الکتریکی ایجاد می کنه که به شکل ی منظمی در قلب جریان پیدا می کنن تا ضربان قلب رو هم زمان کنن و پمپاژ خون از قلب رو به بقیه انداما، هماهنگ سازند.

اگه مشکلی واسه گره سینوسی یا جریان پالسای الکتریکی در قلب ایجاد شه، ممکنه باعث آریتمی شه که باعث میشه تا قلب بیشتر از اندازه سریع یا آهسته یا بی نظم بزنه. بیشتر وقتا این معطلیای موجود در ریتم، گذرا و بی ضرر هستن، اما بعضی از شکلای مختلف آریتمی ممکنه جدی باشن و باعث توقف یهویی در کارکرد قلب (ایست قلبی) شن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دلیل گرفتگی گوش و علاج خونگی اون 

شایع ترین دلیل ایست قلبی، یه جور از آریتمی به نام فیبریلاسیون بطنیه. فیبریلاسیون بطنی زمانی رخ می ده که پالسای الکتریکیِ سریع، باعث می شن تا بطن هاتون به جای پمپاژ خون، به شکل بیهوده ای بلرزند.

بیشتر اوقات، آریتمیای محرکِ ایست قلبی به خودیِ خود اتفاق نمی افتند. در انسانی که از قلبِ طبیعی و سالمی برخورداره، ریتم بی نظمِ پایدار قلب، بدون دلیلی بیرونی، مثل شوک الکتریکی، استفاده از مواد مخدر یا ضربه سختی در زمان نامناسب در چرخه قلب (تکون قلبی) به احتمال زیاد پیشرفتی نمی کنه.

شرایط خاص قلبی که می تونن باعث ایست قلبی شن

آریتمی تهدیدکننده معمولا در افرادی با سابقه شرایط قلبی زیر اتفاق میفته:

  • مریضی سرخرگ کرونری: بیشتر موارد ایست قلبی در افرادی رخ می ده که از مریضی سرخرگ کرونری رنج می برن. در این مریضی، سرخرگا با کلسترول و بقیه رسوبات بسته می شن و پس جریان خون به طرف قلب کاهش پیدا میکنه. این می تونه انجام پالسای الکتریکی رو واسه قلب سخت تر کنه.
  • حمله قلبی: اگه مریضی شدیدِ سرخرگ کرونری باعث حمله قلبی شه، ممکنه فیبریلاسیون بطنی و در آخر ایست قلبی یهویی اتفاق بیفته. جدا از اینکه این، حمله قلبی می تونه بافتای محل زخم رو هم بگذرونه. مدارهای کوتاه الکتریکی در دور بافتای زخمی می تونن باعث مشکل در ریتم قلب شن.
  • بزرگ شدنِ قلب (کاردیومیوپاتی): این آسیب زمانی رخ می ده که دیواره های عضلانیِ قلب کشیده و بزرگ یا کلفت می شن. در هر دو مورد، عضله ی قلب غیرطبیعی هستش، شرایطی که بیشتر باعث آسیب بافت قلب و آریتمی احتمالی می شه.
  • مریضی دریچه ی قلب: نشت خون یا تنگیِ دریچهای قلب می تونه باعث کشیدگی یا کلفت شدنِ عضله ی قلب یا هر دوی این موارد شه. وقتی محفظها به خاطر استرسی که با دریچه ای تنگ یا دارای نشتی به وجود میاد، بزرگ و ضعیف می شن، خطر پیشرفت آریتمی زیاد می شه.
  • مریضی قلبی مادرزادی: وقتی ایست یهویی قلبی در کودکان یا نوجوانان رخ می ده، شاید به دلیل وضعیت قلبی ایه که موقع تولد داشتن (مریضی قلبی مادرزادی). حتی بزرگسالانی که جراحیِ اصلاحی واسه مشکل مادرزادیِ قلب داشتن هم هنوز در خطر خطر ایست قلبیِ بیشتری نسبت به بقیه هستن.
  • مشکلات الکتریکی در قلب: در بعضی از افراد، مشکل اصلی به جای اونکه در عضله یا دریچهای قلب باشه، در خودِ سیستم الکتریکی قلبه. اینا رو با نام مشکلات اصلیِ ریتم قلب هم می شناسن و شامل شرایطی مثل سندروم بروگادا و سندروم کیوتی می شن.

چه عواملی خطر ایست قلبی رو افزایش میدن

از اونجا که ایست قلبی بیشتر با مریضی سرخرگ کرونری در ارتباطه، همون عواملی که شما رو در خطر خطر مریضی سرخرگ کرونری قرار میدن، در مورد خطر ایست قلبی هم صدق می کنن. این عوامل عبارتند از:

  • سابقه خانوادگیِ مریضی سرخرگ کرونری؛
  • سیگار کشیدن؛
  • فشار خون بالا؛
  • کلسترول خون بالا؛
  • چاقی؛
  • دیابت؛
  • سبک زندگی بی حرکت؛
  • نوشیدن الکل.

بقیه عواملی که ممکنه خطر ایست قلبی رو افزایش بدن عبارتند از:

  • سابقه ایست قلبی یا سابقه خانوادگی ایست قلبی؛
  • سابقه حمله قلبی؛
  • سابقه بقیه شکلای مریضیای قلبی در خود یا خونواده، مثل مشکلات ریتم قلب، مشکلای مادرزادی قلبی، مشکل قلب و کاردیومیوپاتی؛
  • خونواده

  • سن: احتمال بروز ایست قلبی با افزایش سن بالا میره؛
  • مرد بودن: مردها دو تا سه برابر بیشتر از زنان با احتمال تجربه ایست قلبی روبه رو هستن؛
  • استفاده از مواد مخدری مثل کوکائین یا آمفتامین؛
  • نبود تعادل غذایی، مثل مصرف پایینِ پتاسیم و منیزیم.

ایست قلبی چه آسیبایی داره

وقتی ایست قلبی اتفاق میفته، اولین بخشی که در بدن دچار آسیب می شه، مغزه، چون بر خلاف بقیه انداما، مغز از ذخیره خون غنی از اکسیژن بهره مند نیس. این اندام وابسته به عرضه بی معطلی ی خونه. کاهش جریان خون به طرف مغز باعث بی هوشی می شه.

اگه ریتم قلب خیلی سریع به حالت طبیعی برنگشت، مغز آسیب می بینه و پس باعث مرگ می شه. اگه ایست قلبی بیشتر از ۸ دقیقه به طول بینجامد، احتمال زنده ماندن بسیار کم می شه. کسائی که از ایست قلبی نجات پیدا می کنن، ممکنه دچار نشونه هایی از آسیب مغزی شن.

منبع : mayoclinic.org

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید