الان کمبود زینک (روی) به مشکلی بزرگ در جوامع مختلف تبدیل شده. طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی گسترش کمبود زینک در جهان به ۳۱٪ رسیده. مصرف غذاهای غنی شده با موادی مثل زینک همیشه نمیتونه از کمبود اون جلوگیری کنه. ممکنه بدن ما در جذب مواد مغذی با مشکل روبرو شه. مشکل کمبود زینک به حدی گسترده شده که حتی کشورهای پیشرفته هم از اون در امان نیستن.

کمبود زینک پنجمین عامل مهم دچار شدن به مریضیا در سرتاسر جهانه. ابتلای کودکان به اسهال و ذات الریه به دلیل فقر زینک در کشورهای پیشرفت نیافته میزان مرگ ومیر رو افزایش می ده.

کمبود زینک مشکلی جهانی و بسیار جدیه که در همه دنیا و بیشتر از همه در آفریقا، کشورهای شرق مدیترانه و کشورهای جنوب شرق آسیا موجب ۱۷۶.۰۰۰ مورد مرگ در اثر اسهال، ۴۰۶.۰۰۰ مرگ در اثر ذات الریه و ۲۷۰.۰۰۰ مرگ در اثر مالاریا می شه.

هر فردی، جوون یا سالمند، واسه زنده ماندن نیاز داره همیشه زینک دریافت کنه. واسه همین به زینک، عنصر «لازم» بدن میگن. حتی گیاهان و حیوانات هم واسه باقی موندن به زینک نیاز دارن. زینک در تموم سلولا، انداما، استخوانا، بافتا و مایعات بدن هست. نقش زینک در غده ی پروستات و منی مردها بسیار مهمه.

مقدار مورد نیاز زینک در سنای مختلف

با اینکه کمبود شدید زینک نادره، ولی «انیستیتو لینوس پلینگ» (Linus Pauling Institute) حدس زده حدود ۲ میلیارد نفر تحت اثر کمبود زینک کم هستن، پدیده ای که می تونه همه جنبه های سلامتی فرد رو تحت اثر بذاره. مقدار زینک دریافتی که واسه هر فرد پیشنهاد شده به توضیح زیره:

مقدار مجاز و پیشنهاد شده زینک در رژیم غذایی

مردها:

  • تا ۶ ماهگی: ۲ میلی گرم
  • ۷ تا ۱۲ ماهگی: ۳ میلی گرم
  • ۱ تا ۳ سالگی: ۳ میلی گرم
  • ۴ تا ۸ سالگی: ۵ میلی گرم
  • ۹ تا ۱۳ سالگی: ۸ میلی گرم
  • بالای ۱۴ سال: ۱۱ میلی گرم
  • ۱۹ سالگی به بالا: ۱۱ میلی گرم

زنان:

  • تا ۶ ماهگی: ۲ میلی گرم
  • ۷ تا ۱۲ ماهگی: ۳ میلی گرم
  • ۱ تا ۳ سالگی: ۳ میلی گرم
  • ۴ تا ۸ سالگی: ۵ میلی گرم
  • ۹ تا ۱۳ سالگی: ۸ میلی گرم
  • ۱۴ تا ۱۸ سالگی: ‍‍۹ میلی گرم، در صورت بارداری در این سنای ۱۲ میلی گرم و در صورت شیردهی در این سنای ۱۳ میلی گرم
  • ۱۹ سالگی و به بالا: ۸ میلی گرم، در صورت بارداری در این سنای ۱۱ میلی گرم و در صورت شیردهی در این سنای ۱۲ میلی گرم

با توجه به نیاز جنین و نوزاد به زینک، باید مصرف زینک واسه زنان باردار و شیرده زیاد شه تا به فرزندشان آسیبی نرسه.

درمون کمبود زینک:

اعداد بالا میزان نیاز روزانه فرد به زینک واسه حفظ میزان لازم اون در بدنه. اگه در حال درمون کمبود زینک هستین بهتره روزانه، به مدت ۹۰ روز ، ۳۰ میلی گرم زینک استفاده کنین. در این مدت از مکملای شامل مس هم استفاده کنین چون مصرف زیاد زینک می تونه میزان مس رو بدن کاهش بده.

علائم کمبود زینک:

متأسفانه میلیونا نفر از کمبود زینک رنج می برن و خود از این آگاه نیستن. خوشبختانه کمبود زینک نشونه هایی داره که با باخبر شدن از اونا می تونین از زیاد شدن این مشکل پیشگیری کنین. هفت نشونه کمبود زینک عبارتند از:

‍۱. مشکل در کارکرد دستگاه عصبی

وجود زینک واسه رشد و کارکرد مناسب دستگاه عصبی ضروریه. کمبود زینک می تونه موجب مشکل توجه و مشکل حرکتی در نوزادان شه که تا بزرگسالی ادامه پیدا میکنه. طبق مطالعه ای در کشور چین که در مجله آمریکایی «تغذیه ی بالینی» (American Journal of Clinical Nutrition) به چاپ رسید مکمل زینک که تنها ۵۰٪ میزان مجاز مصرف زینک رو تأمین می کنه، باعث بهتر شدن توجه فرد می شه. صبر کنین، منظور این نیس که هر چه زودتر بلند شید و شکم بچه ها رو پر از زینک کنین. این مطالعه نشون می ده اگه زینک در توازنی مناسب با دیگر مواد مغذی، مثل غذاهای کامل، مصرف شه بهتر جذب میشه. پس اگه مشکوک به کمبود زینک هستن، حتماً با دکتر تون صحبت کنین و از راهنماییای اون استفاده کنین.

۲. تضعیف دستگاه ایمنی

وجود زینک واسه کارکرد مناسب دستگاه ایمنی ضروریه، به ویژه در موارد زیر:

  • رشد لنفوسیت تی (T) و تمایزشان با گلبولای سفید خون که نقش دفاعی در برابر مریضیا دارن
  • آپوپتوز (خزان یاخته ای) به خاطر کشتن باکتریا، ویروسا و سلولای سرطانی
  • رونویسی ژن که اولین مرحله در رو شدن ژنه.
  • محافظت از غشاهای سلولی.

زینک بخش مهمی از ساختمان گیرنده های هورمونی و پروتئین هاییه که در سلامت، تعادل روانی و کارکرد مناسب دستگاه ایمنی نقش دارن.

۳. اسهال

به احتمال زیاد تضعیف دستگاه ایمنی در اثر کمبود زینک باعث اسهال عفونی طولانی می شه که مشکلی جدی واسه سلامتی عموم مردمه. این مریضی سالیانه دو میلیون کودک رو در کشورهای پیشرفته گرفتار می کنه و این کودکان بیشتر در خطر دچار شدن به عفونتای باکتریایی مثل عفونت به دلیل باکتری اشرشیا کُلی قرار دارن. اما مصرف مکملای زینک تنها واسه درمون نوزادان بالای شش ماه مؤثره. پس پیش از دادن زینک به نوزاد، اول با دکتر کودکان مشورت کنین.

۴. حساسیتا (آلرژیا) به غذا و محیط

استرس طولانی موجب خستگی آدرنال (خستگی غدد فوق کلیوی) می شه که این باعث کمبود کلسیم، منیزیم و زینک می شه. نتیجه این سطح هیستامین در بدن افزایش می یاید. زینک روش ذخیره هیستامین در بدن رو مشخص می کنه. پس ی کمبود زینک، هیستامین بیشتر از حد در مایعات بافتای مجاور آزاد می شه. این پدیده به دو دلیل مهمه:

  • هیستامین اضافی در بدن موجب بروز واکنشای آلرژیک مثل آبریزش بینی، عطسه و کهیر می شه
  • مقدار بالای هیستامین میزان حساسیت افراد رو به تموم واکنشای آلرژیک افزایش می ده

۵. نازک شدن موها

یکی از شکایتای افراد گرفتار به خستگی آدرنال که دچار فقر زینک شدن کم کاری تیروییده، اختلالی که باعث نازک شدن و ریزش سکه ای موها می شه اما بیشتر اوقات ندیده گرفته می شه. طبق تحقیق محققان هندی وجود هورمونای تیروئیدی واسه جذب زینک لازمن. پس ممکنه کم شدن یا نازکی موهای سر در اثر کم کاری تیروئید، با مصرف هورمونای تیروئیدی درمون نشه و واسه درمون، مصرف مکملای زینک هم لازم باشه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علائم کیست تخمدان و شکل های مختلف اون 

۶. سندروم روده ی نشت کننده

سندروم روده ی نشت کننده، اختلالی که ۷۰ سال پیش کشف شد، می تونه مشکلات زیادی به وجود بیاره. مشکل در جذب مواد مغذی، مشکلات پوستی، آلرژیا، مریضیای خودایمنی و مشکلات تیروییدی از این دسته ان. تحقیقات بالینی نشون داده که مکملای زینک می تونن نفوذپذیری روده رو درمون کنن و علائم این مشکل رو در بیماران گرفتار به مریضی کرون کاهش بده.

۷. جوش و جوشای پوستی

سندروم روده ی نشت کننده ی به دلیل کمبود زینک می تونه باعث ناراحتیای پوستی بسیار مثل جوش و جوشا شه. بعضی از مردم در اثر فقر زینک دچار جوش و راشای پوستی می شن.

عوامل مؤثر در کمبود زینک

افراد دارای مشکلات زیر بیشتر از بقیه در خطر کمبود زینک قرار دارن:

  • الکل: مصرف زیاد و بلندمدت نوشیدنیای الکلی می تونه باعث مشکل در جذب زینک و کمبود اون شه.
  • دیابت: بیشتر پزشکان بر این باورند که افراد دیابتی باید زینک رو با دقت بیشتری مصرف کنن. چون مصرف زیاد زینک می تونه قند خون رو به شکل خطرناکی کاهش بده.
  • همودیالیز: افرادی که تحت درمون همودیالیز قرار دارن ممکنه واسه جلوگیری از کمبود زینک، به مصرف مکملای زینک نیاز داشته باشن.
  • HIV (ویروس مشکل ایمنی انسانی) یا ایدز: زینک که در طول عمر افراد نقش داره باید در مبتلایان به ایدز با دقت بیشتری مصرف شه.
  • سندروم سوء جذب مواد مغذی: این افراد بیشتر از بقیه در خطر کمبود زینک قرار دارن.
  • روماتیسم مفصلی: افرادی که به این مریضی گرفتار هستن، در جذب زینک مشکل دارن و باید از مکملای زینک استفاده کنن.

انیستیتو لینوس پلینگ این افراد رو هم در خطر کمبود زینک می دونه اما میزان ابتلای اونا گسترش کمتری داره:

  • نوزادان نارس و نوزادانی که وزن شون بین تولد کمه
  • کودکان نوپا یا نوزادان بزرگتری که با شیر مادر تغذیه می شن و به اندازه کافی از غذاهای پر از زینک استفاده نمی کنن
  • زنان باردار و شیرده
  • بیمارانی که تغذیه ی داخل وریدی دارن
  • کسائی که به سوء تغذیه، بی اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی دچارند
  • افرادی که به اسهال شدید یا طولانی دچارند
  • افرادی که به سندروم روده ی تحریک پذیر گرفتار هستن
  • افرادی که به مریضیای کلیوی طولانی گرفتار هستن
  • افرادی که به کم خونی داسی شکل گرفتار هستن
  • افرادی که از داروهایی مثل تتراسایکلین، آنتی بیوتیک فلوروکینولون و بیس فسفونات استفاده می کنن، به طور هم زمان در خطر کمبود زینک و کاهش اثرات داروهای مصرفی قرار دارن.
  • افرادی که بالای ۶۵ سال سن دارن.
  • گیاه خوارانی که از هیچ گونه محصول حیوانی استفاده نمی کنن. این افراد بیشتر از غلات و حبوبات استفاده می کنن. اسید فیتیک موجود در این مواد غذایی جذب زینک رو با مشکل روبرو می کنه و نیاز اونا به مصرف زینک رو تا ۵۰٪ افزایش می ده.

۱۰ غذای پر از زینک

اگه از کمبود زینک رنج می برین و می خواید به سرعت این مشکل رو حل کنین، مصرف غذاهای طبیعی و پر از زینک بهترین گزینه. زینک در غذاهای مختلف اَشکال متفاوتی داره. زینک استات، زینک گلوکونات و زینک سولفات از اَشکال مختلف زینک موجود در غذاها هستن. درصد زینک موجود در این شکلا با همدیگه متفاوته. طبق اعلام «مؤسسه ی ملی سلامت آمریکا» (National Institute of Health) تحقیقات نتونستن فرق در جذب، فعالیت زیستی و تحمل افراد نسبت به شکلای مختلف زینک رو نشون بدن. پس بهتره به طور منظم از ۱۰ غذای غنی از زینک استفاده کنین. این غذاها عبارتند از:

۱. تخمه ی کدوتنبل: نصف فنجون اون ۵۷٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۲. گوشت گوساله ای که با علف تغذیه کرده: حدود ۱۱۰ گرم اون ۳۲٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۳. گوشت بره: حدود ۱۱۰ گرم اون ۳۲٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۴. بادام هندی: نصف فنجون از اون ۲۵٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۵. نخود: یک فنجون پخته شده از اون ۱۷٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۶. قارچ: یک فنجون پخته شده از اون ۱۳٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۷. مرغ: ۱۱۰ گرم از اون ۱۲٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۸. کفیر یا ماست: یک فنجون از اونا ۱۰٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۹. اسفناج: یک فنجون پخته شده اسفناج ۹٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

۱۰. پودر کاکائو: یک قاشق غذاخوری از اون ۲٪ نیاز روزانه تون به زینک رو تأمین می کنه.

مشکلات جانبی زینک

بیشتر متخصصین فکر می کنن که مصرف زیاد زینک به مدت طولانی شایدً مشکل سازه. این کار می تونه عوارضی مثل سرفه، خستگی، تب، معده درد و مشکلات دیگری واسه سلامتی بسازه. بعضی منابع ادعا کردن «مصرف روزانه ۱۰۰ میلی گرم زینک یا مصرف مکمل زینک به مدت ۱۰ سال یا بیشتر خطر بروز سرطان پروستات رو تا دو برابر افزایش می ده. مصرف مکمل زینک در کنار مولتی ویتامین احتمال مرگ در اثر سرطان پروستات رو افزایش می ده.»

مصرف منظم و روزانه زینک به میزان ۴۵۰ میلی گرم و به بیشتر می تونه سطح آهن بدن رو دستخوش تغییرات کنه. در زیر پیشنهادایی واسه بانوان اومده:

  • زنان باردار بالای ۱۸ سال باید مصرف زینک شون رو کمتر از ۴۰ میلی گرم در روز نگه دارن.
  • زنان باردار زیر ۱۸ سال باید مصرف زینک شون رو کمتر از ۳۴ میلی گرم در روز نگه دارن.
  • زنان شیرده بالای ۱۸ سال باید مصرف زینک شون رو کمتر از ۴۰ میلی گرم در روز نگه دارن.
  • زنان شیرده زیر ۱۸ سال باید مصرف زینک شون رو کمتر از ۳۴ میلی گرم در روز نگه دارن.

منبع : draxe

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید